日本医科大学/ 2024 年度/ 前期
III 日本医科大学 2024年 数学 第III問解答・解説 微分法 積分法 極限 数列
1 問題2 答え3 解答1 問題日本医科大学 2024 年度第III問
1以上の整数
n n n に対して、
I n , J n I_{n},J_{n} I n , J n を次式で定める(ただし、
e e e は自然対数の底である)。
I n = ∫ n π ( n + 1 ) π e − x ∣ sin ( n x ) ∣ d x , J n = ∫ n π ( n + 1 ) π ∣ sin ( n x ) ∣ e x + ∣ cos ( n x ) ∣ d x . I_{n}=\int_{n\pi}^{(n+1)\pi}e^{-x}\lvert\sin(nx)\rvert\,dx,\qquad J_{n}=\int_{n\pi}^{(n+1)\pi}\frac{\lvert\sin(nx)\rvert}{e^{x}+\lvert\cos(nx)\rvert}\,dx. I n = ∫ nπ ( n + 1 ) π e − x ∣ sin ( n x )∣ d x , J n = ∫ nπ ( n + 1 ) π e x + ∣ cos ( n x )∣ ∣ sin ( n x )∣ d x . 問1 正の定数
a a a に対して、次の定積分の値を
a a a を用いて表せ。答えのみでよい。
K ( a ) = ∫ 0 π e − a x sin x d x . K(a)=\int_{0}^{\pi}e^{-ax}\sin x\,dx. K ( a ) = ∫ 0 π e − a x sin x d x . 問2 正の定数
b b b に対して、極限
lim n → ∞ n ( 1 − e − b n ) \displaystyle \lim_{n\to\infty}n\left(1-e^{-\frac{b}{n}}\right) n → ∞ lim n ( 1 − e − n b ) の値を
b b b を用いて表せ。
問3
I n I_{n} I n を
n n n を用いて表せ。答えのみでよい。
問4 極限
lim n → ∞ e n π J n \displaystyle \lim_{n\to\infty}e^{n\pi}J_{n} n → ∞ lim e nπ J n の値を求めよ。
まずは自分で解いてみましょう。解けたら「答え」、詰まったら「解答」で確かめられます。
3 解答解答を見る 途中式つきの解答 解答 (1)
部分積分法を用いると
∫ e − a x sin x d x = e − a x ( − a sin x − cos x ) a 2 + 1 .
\displaystyle\int e^{-ax}\sin x\,dx
=\dfrac{e^{-ax}(-a\sin x-\cos x)}{a^2+1}.
∫ e − a x sin x d x = a 2 + 1 e − a x ( − a sin x − cos x ) . したがって
K ( a ) = [ e − a x ( − a sin x − cos x ) a 2 + 1 ] 0 π = 1 + e − a π a 2 + 1 .
K(a)=\left[\dfrac{e^{-ax}(-a\sin x-\cos x)}{a^2+1}\right]_0^\pi
=\dfrac{1+e^{-a\pi}}{a^2+1}.
K ( a ) = [ a 2 + 1 e − a x ( − a sin x − cos x ) ] 0 π = a 2 + 1 1 + e − aπ . (2)
t = b n t=\dfrac{b}{n} t = n b とみれば
n ( 1 − e − b / n ) = b 1 − e − b / n b n ⟶ b
n\left(1-e^{-b/n}\right)
=b\,\dfrac{1-e^{-b/n}}{\dfrac{b}{n}}\longrightarrow b
n ( 1 − e − b / n ) = b n b 1 − e − b / n ⟶ b である。ここで
lim t → 0 1 − e − t t = 1 \displaystyle\lim_{t\to 0}\dfrac{1-e^{-t}}{t}=1 t → 0 lim t 1 − e − t = 1 を用いた。
(3)
x = n π + t x=n\pi+t x = nπ + t と置換すると
I n = e − n π ∫ 0 π e − t ∣ sin ( n t ) ∣ d t .
I_n=e^{-n\pi}\displaystyle\int_0^\pi e^{-t}|\sin(nt)|\,dt.
I n = e − nπ ∫ 0 π e − t ∣ sin ( n t ) ∣ d t . さらに各
j = 0 , 1 , ⋯ , n − 1 j=0,1,\cdots,n-1 j = 0 , 1 , ⋯ , n − 1 について区間
j π n ≦ t ≦ ( j + 1 ) π n \dfrac{j\pi}{n}\leqq t\leqq\dfrac{(j+1)\pi}{n} n j π ≦ t ≦ n ( j + 1 ) π で
t = j π n + u n t=\dfrac{j\pi}{n}+\dfrac{u}{n} t = n j π + n u と置換する。このとき
0 ≦ u ≦ π 0\leqq u\leqq\pi 0 ≦ u ≦ π 、
∣ sin ( n t ) ∣ = sin u |\sin(nt)|=\sin u ∣ sin ( n t ) ∣ = sin u であり、
∫ j π n ( j + 1 ) π n e − t ∣ sin ( n t ) ∣ d t = 1 n e − j π / n K ( 1 n ) .
\displaystyle\int_{\dfrac{j\pi}{n}}^{\dfrac{(j+1)\pi}{n}}e^{-t}|\sin(nt)|\,dt
=\dfrac1n e^{-j\pi/n}K\left(\dfrac1n\right).
∫ n j π n ( j + 1 ) π e − t ∣ sin ( n t ) ∣ d t = n 1 e − j π / n K ( n 1 ) . 従って等比数列の和と問1の結果から
I n = e − n π n K ( 1 n ) 1 − e − π 1 − e − π / n = e − n π ( 1 + e − π / n ) ( 1 − e − π ) n ( 1 + n − 2 ) ( 1 − e − π / n ) .
\begin{aligned}
I_n
&=\dfrac{e^{-n\pi}}{n}K\left(\dfrac1n\right)
\dfrac{1-e^{-\pi}}{1-e^{-\pi/n}}\\
&=\dfrac{e^{-n\pi}(1+e^{-\pi/n})(1-e^{-\pi})}
{n(1+n^{-2})(1-e^{-\pi/n})}.
\end{aligned}
I n = n e − nπ K ( n 1 ) 1 − e − π / n 1 − e − π = n ( 1 + n − 2 ) ( 1 − e − π / n ) e − nπ ( 1 + e − π / n ) ( 1 − e − π ) . I n = n e − nπ K ( n 1 ) 1 − e − π / n 1 − e − π = n ( 1 + n − 2 ) ( 1 − e − π / n ) e − nπ ( 1 + e − π / n ) ( 1 − e − π ) . (4)
x = n π + t x=n\pi+t x = nπ + t と置換すると
e n π J n = ∫ 0 π ∣ sin ( n t ) ∣ e t + e − n π ∣ cos ( n t ) ∣ d t .
e^{n\pi}J_n
=\displaystyle\int_0^\pi\dfrac{|\sin(nt)|}{e^t+e^{-n\pi}|\cos(nt)|}\,dt.
e nπ J n = ∫ 0 π e t + e − nπ ∣ cos ( n t ) ∣ ∣ sin ( n t ) ∣ d t . 区間を
n n n 等分し、各区間で
t = j π n + u n t=\dfrac{j\pi}{n}+\dfrac{u}{n} t = n j π + n u と置換すると
e n π J n = 1 n ∑ j = 0 n − 1 e − π j / n ∫ 0 π sin u e u / n + e − n π − π j / n ∣ cos u ∣ d u .
e^{n\pi}J_n
=\dfrac1n\displaystyle\sum_{j=0}^{n-1}e^{-\pi j/n}
\displaystyle\int_0^\pi
\dfrac{\sin u}{e^{u/n}+e^{-n\pi-\pi j/n}|\cos u|}\,du.
e nπ J n = n 1 j = 0 ∑ n − 1 e − π j / n ∫ 0 π e u / n + e − nπ − π j / n ∣ cos u ∣ sin u d u . 内側の分母はすべての
j , u j,u j , u について
1 ≦ e u / n + e − n π − π j / n ∣ cos u ∣ ≦ e π / n + e − n π
1\leqq e^{u/n}+e^{-n\pi-\pi j/n}|\cos u|
\leqq e^{\pi/n}+e^{-n\pi}
1 ≦ e u / n + e − nπ − π j / n ∣ cos u ∣ ≦ e π / n + e − nπ を満たす。そのため内側の積分は
n → ∞ n\to\infty n → ∞ で
2 = ∫ 0 π sin u d u 2=\displaystyle\int_0^\pi\sin u\,du 2 = ∫ 0 π sin u d u に一様に収束する。従ってリーマン和の極限から
lim n → ∞ e n π J n = 2 ∫ 0 1 e − π s d s = 2 ( 1 − e − π ) π .
\displaystyle\lim_{n\to\infty}e^{n\pi}J_n
=2\displaystyle\int_0^1e^{-\pi s}\,ds
=\dfrac{2(1-e^{-\pi})}{\pi}.
n → ∞ lim e nπ J n = 2 ∫ 0 1 e − π s d s = π 2 ( 1 − e − π ) . 読み終えたら解答を閉じて、もう一度自分の手で解いてみましょう。
この問題で使う考え方
等比数列の一般項と和 総和記号と数列の和 指数・対数関数の微分 三角・指数・対数関数等の積分 関数の極限 不定積分・定積分の性質 部分積分法 数列の極限 答えと解答は AI で作成したものです。誤りに気づいたらお問い合わせ から教えてください。
日本医科大学の数学を、過去 10 年分まとめて解けるものがあったら使いたいですか?
まとめてほしい